AI in recruitment: waar de winst blijft hangen, bepaalt of het werkt

Een screening die eerst een uur kostte, kost met AI een kwartier. Een vacaturetekst die je vroeger zelf uittypte, staat er nu in een paar minuten. De tijdswinst is reëel en meetbaar. De vraag die er in de meeste recruitment artikelen onderbelicht blijft, is: waar gaat die tijd naartoe?

Dat is precies waar het om draait. Niet of AI helpt, dat staat inmiddels wel vast, maar wie er beter van wordt.

De angst zit niet bij wie AI niet kent, maar bij wie het wel gebruikt 

Uit CBS-onderzoek Belevingen 2025 blijkt iets opvallends: werkenden die AI al gebruiken denken vaker dat hun werk (deels) overgenomen kan worden dan werkenden die dat niet doen. 56 procent tegenover 37 procent. Je zou het omgekeerde verwachten, vertrouwd raken met technologie zou de zorgen erover moeten verkleinen. Blijkbaar werkt het net andersom.

Voor recruiters die zelf AI gebruiken bij screening of planning is dat herkenbaar. Je ziet heel concreet wat het je bespaart en juist daardoor zie je het scherpst wat er verandert aan je vak. Van alle Nederlandse volwassenen denkt 75 procent dat AI banen laat verdwijnen, 64 procent verwacht verlies van kennis en vaardigheden bij personeel en 57 procent voorspelt tegelijkertijd een hogere productiviteit. Die gedachten spreken elkaar niet tegen. Ze zijn het bewijs dat mensen tegelijk zien wat ze winnen én wat ze kwijtraken.

De winst gaat niet automatisch naar wie AI gebruikt

Volgens Indeed (2025) pakt AI wereldwijd overal anders uit, afhankelijk van lokale arbeidsbehoeften, regelgeving en cultuur. Maar de kern van hun analyse zit in één keuze die overal terugkomt: investeren bedrijven de tijdswinst terug in hun mensen of gaat die vooral naar de winst? Kyle M.K., Talent Strategy Advisor bij Indeed, zegt het zo: we zullen opnieuw moeten kijken naar hoe we mensen waarderen, niet alleen om hun productiviteit, maar ook om de kwaliteit van hun ideeën en de manier waarop ze met anderen omgaan.

Vertaald naar recruitment wordt dat heel tastbaar. Een kwartier bespaard op screening kan twee dingen betekenen. Je vult in dezelfde tijd meer vacatures en de winst gaat naar de omzet. Of je besteedt die tijd aan het gesprek met de kandidaat, de vragen waar je normaal geen ruimte voor had. Beide zijn legitieme keuzes. Het probleem is dat de eerste optie vaak de standaardkeuze wordt, omdat niemand er bewust voor kiest. De tijd verdwijnt in meer volume, niet in meer aandacht.

Dat is meteen ook het verschil tussen AI die recruitment sneller maakt en AI die recruitment beter maakt. Beide klinken hetzelfde in een verkooppraatje. Ze zijn het niet.

Wat AI in recruitment niet overneemt, hoeveel tijd je ook wint

Hoeveel tijd AI ook oplevert, een paar dingen in recruitment blijven mensenwerk. Indeed noemt ze concreet: het inschatten van het potentieel van een kandidaat, iemand zorgvuldig afwijzen, een nieuwe medewerker begeleiden in de eerste weken. Geen tool die daar tussenkomt, verandert dat, hoe goed de tool ook is.

Trey Causey, hoofd AI-ethiek bij Indeed, is daar scherp over: hij waarschuwt recruiters om zeer sceptisch te zijn tegenover aanbieders van AI-recruitmentsoftware die beweren dat ze complexe recruitmentproblemen met AI hebben opgelost. Dat is een nuttige waarschuwing, want juist omdat AI bij screening en planning zoveel tijd bespaart, is de verleiding groot om te denken dat het overige deel van recruitment ook door AI overgenomen kan worden. Het inschatten van een kandidaat, het zorgvuldig afwijzen, de onboarding: dat blijft mensenwerk, wat een leverancier ook belooft.

Er is nog een kant die het waard is om te benoemen: kandidaten gebruiken AI net zo hard, bijvoorbeeld om cv's en motivatiebrieven te schrijven. Detectietools daarvoor werken slecht, de eigen tool van OpenAI mist 74 procent van AI-gegenereerde tekst. Wat wél helpt, is simpelweg goed lezen: een motivatiebrief die opvallend glad en overal even monotoon klinkt, verklapt vaak meer over AI-gebruik dan welke detectietool dan ook.

De vraag die je jezelf wél moet stellen

De vraag "vervangt AI recruitment" leidt nergens toe, want het antwoord is allang duidelijk: nee, niet de kern van het vak. De vraag die er wél toe doet, wordt zelden gesteld: waar laat je de tijd landen die je erdoor wint? Bij meer volume of bij het deel van recruitment dat altijd mensenwerk blijft?

Dat antwoord bepaalt niet alleen hoeveel tijd je bespaart. Het bepaalt of AI je vak beter maakt of alleen sneller.

Bij Collab zijn we dagelijks bezig met die vraag: hoe je AI zo inzet dat het recruitment ten goede komt, zonder het menselijke deel ervan kwijt te raken. Loop je daar zelf tegenaan? We denken graag mee.
‍

Bronnen

• CBS – Bijna helft werkenden denkt dat AI werk kan doen
• Indeed – AI en productiviteit: een wereldwijde blik op de toekomst
• Indeed – Wat AI wel en niet kan betekenen voor je recruitment

‍